De bevrijding van Ophoven

uit het dagboek van Hilarius Peeters Minderbroeder-franciscaan

Met de invasie van de geallieerden in Frankrijk herleefde onze hoop op een spoedige bevrijding. Toch duurde het aanvankelijk nog erg lang. “t Wilde in Frankrijk nog maar niet genoeg vooruit, althans `zo oordeelde de grote massa. In de maand augustus kwam er echter al en flinke vordering tot standen de septembermaand zou ook in Nederland weer vrijheid en blijheid brengen: hiervan was iedereen overtuigd. Maar hoe zouden we onze vrijheid terugkrijgen? Zou het een “Ende mit Schrecken” worden? Dat zal hier in het kort beschreven worden maar dan zeer beperkt: n.l. wat we hier in Ophoven-Sittard hebben meegemaakt vanaf 1 september.

De eerste morgen van september begon het al met luchtalarm. Hadden we in de afgelopen weken al meerdere malen luchtalarm gehad, van nu af zou zich dit iedere dag herhalen en dikwijls zelfs meerdere malen per dag, tot tienmaal toe. Om 9 uur 1 september ging dan de sirene weer en een ogenblik later zagen we de Engelse jagers al in getale van 10 boven ons klooster cirkelen. Wat kwamen die zoeken dachten we. Maar al heel gauw was dit duidelijk. Er stond een lange trein nog geen 100 meter van ons huis en hier hadden ze het op gemunt. ’t Was prachtig om te zien, hoe die achter elkaar daar kwamen aanvliegen, een flinke duik maakten en dan de mitrailleurs deden knetteren. In tijd van een kwartier was de locomotief doorzeefd met kogels. Om 10 uur pas was het weer stil in de lucht, maar nog steeds werd er geen signaal “veilig” gegeven. Men vreesde n.l. dat de grote gashouder van de mijn Maurits, die ook geraakt was en in brand stond, zou ontploffen. De mensen van Lutterade waren al allemaal teruggetrokken van de mijnen. Angstig en gejaagd kwamen ze hier in Ophoven, sommigen met de voornaamste kledingstukken en proviand bij zich. Maar gelukkig bleef het bij die angst want om 12 uur ging de sirene met “vellig”. Nu konden we ramen en deuren die met het oog op die geweldige ontploffing allemaal opengezet waren weer sluiten. Zoals reeds gezegd was dit slechts een van de vele keren dat er luchtalarm gegeven werd.

De Engelse jagers bleven nu iedere dag hier locomotieven, treinen, het station, Wehrmachtswagens etc. Beschieten. Zondag 3 september was het hier geweldig druk op de weg: zonder onderbreking bleven de Duitse legerwagens en auto’s en rupswagens voorbijtrekken. “t had er alle schijn van een massale terugtocht; de geallieerden waren toen nog geen 150 km van Sittard verwijderd. Zoals we spoedig vernamen, was het inderdaad een terugtocht van het Duitse leger. Dagen achtereen trokken ze hier voorbij. Maar waar wilden ze heen en wat was hun doel? Alles ging hier van Sittard af naar Tudderen, de eerste plaats op Duits gebied. Ja, ze wilden naar “die Heimat zurück”. Vanaf de Duitse grens tot in Ophoven toe stond het ’s avonds vol wagens en tanks: de grens van hun vaderland was nog gesloten: ze mochten niet binnen. Daarvandaan die lange rij tot hiertoe. ’s Nachts om 12 uur echter ging ze openen mochten ze binnentrekken. De hele nacht door en ook de volgende dagen ging het nu door. Het was een ordeloze terugtocht. Van legerverband was geen sprake. Een vlugschrift dat hen bereikte van generaal Jodel maande hen aan zich zo spoedig mogelijk met hun legerleiders in verbinding te stellen voor een reorganisatie van het leger en om de moed niet te laten zinken ondanks de grote nederlaag die ze in Frankrijk en België al geleden hadden. Overal was inkwartiering; hier in het klooster zijn we daar gelukkig vrij van gebleven. “s Nachts hebben ze wel meerdere keren aangeklopt maar onze portier liet ze maar kloppen en bellen. Om 3 uur ’s nachts reden nog een paar wagens onze tuinpoort binnen en stelden zich daar onder de bomen op. Ons patronaat echter, tegenover ons

gelegen, bleef niet vrij. Behalve Duitse soldaten hebben daar hebben daar ook nog vele krijgsgevangenen gelegen. Met het Duitse leger kwamen nl ook de Duitse krijgsgevangenen mee, d.w.z. door de Duitsers. Het was een zielige vertoning, zo’n groep voorbij te zien trekken gevangengenomen. In grote troepen trokken deze ook naar Sittard. Uren achtereen hadden zij gelopen, te voet. Sommigen liepen op schoenen, anderen op klompen, sommigen op één schoen of één klomp en anderen zelfs blootsvoets met geheel bebloede voeten. Er waren erbij die er zowat bij neervielen; al wat oudere mannen met een stok strompelden met de grootste moeite verder. Dinsdagmorgen kwamen zo een honderdtal bij ons in het patronaat aan: Russen en Afrikanen, uit Transvaal en Marokko enz. De arme kerels waren uitgehongerd vandaar dat onze Rector besloot een inzameling van levensmiddelen welk voorstel goede bijval vond bij de mensen. Een half uur later al kwamen de mensen van Ophoven van alle kanten aandragen met brood, aardappelen, tomaten enz. Deze krijgsgevangenen waren immers ook onze bondgenoten, onze vrienden. Nu konden zij zich eens echt tegoed doen aan het Hollands brood etc. “t Was mooi om te zien, die zwarte, pikzwarte Marokkanen, met hun witte tanden en dik-kroezelige krullend haar. We konden er ook mee gaan praten. Die Marokkanen waren zeer vriendelijk en hartelijk. Ze verstonden bijna allen Frans. De Russen verstonden niets als Russisch en aangezien wij deze taal in het geheel niet kenden konden we daar ook niet mee praten. Onder deze Russen waren vele katholieken. De volgende morgen waren er verschillende in onze kerk. Vele van hen waren al meer dan twee jaar krijgsgevangene. Drie dagen hebben ze in het patronaat gelegen. Op het einde van de week lag heel zuid Limburg vol Duitsers. Ondertussen waren de geallieerde troepen met grote vorderingen door België getrokken en lagen nu reeds voor de stad Maastricht. We hoorden hier reeds het donderen van de kanonskogels. Ook de stad was spoedig in handen van de Engelsen en Amerikanen. De eerste stad op Nederlands gebied was bevrijd. Nu waren wij aan de beurt, dachten we maar er ging een week en nog meer voorbij en nog steeds wachtten we tevergeefs. Dagen achtereen hoorden we het zware geschut reeds van kortbij, maar ze wilden maar niet vorderen. Vanuit Maastricht trokken ze naar Aken en van de andere kant vochten ze in België, op de hoogte van Sittard. Sittard lag nu tussen deze twee in, het smalste gedeelte van Limburg, dat grenst aan België en Duitsland, beide nog geen uur van ons verwijderd. Op zondag 17 september kwam er enige verandering; deze dag, een prachtig-zonnige septemberdag waren er reeds voortekenen van de komende gebeurtenissen. De hele dag door was de lucht vol Engelse jagers. Alles werd voorbereid voor Engelsen. Een tiental munitiewagens werd in brand geschoten; ’s avonds viel nog een zware bom op de spoorrails, ca 150 meter van ons huis. Toen kwam de bewuste maandagmorgen. Om half negen kwamen al mensen naar onze schuilkelder. De Duitsers waren de kanonnen aan het opstellen in ons rectoraat; zij liepen druk heen en weer met hun helm op en stelden zich op voor de slag. Wat waren ze van plan? De Engelsen en de Amerikanen stonden in Geleen, ’t eerste dorp naast Ophoven, werd er verteld. We gingen ook maar gauw onze voorzorgsmaatregelen nemen; alle ramen loszetten, proviand naar de schuilkelder enz.

Ongeveer half 10 klonken de eerste bulderende salvo’s al door de lucht. De mitrailleurs begonnen te knetteren. We waren nog nauwelijks de kelder in of de mitrailleurkogels kletsten tegen onze muren en de eerste kogel vloog al door de ruiten naar binnen. Dit was echter nog maar een voorspel. Nu ging het pas voorgoed beginnen. Vlak bij ons huis waren op verschillende plaatsen kanonnen opgesteld, die nu allen in werking kwamen. De Amerikanen waren reeds dichtbij met hun tanks. Hun kanonkogels vlogen al over ons huis heen. Het huis dreunde; de muren schudden. Zo’n geluid had je nog nooit gehoord. Toen het

een ogenblik wat stiller was ging iemand eens even naar boven kijken; er was nog niets verwoest voor zover je kon zien. Maar de Duitsers zaten overal rond ons huis en in de tuin. Daar hadden wij enige weken geleden nog een paar schuilkelders gegraven, juist in die hete dagen. Het heeft ons heel wat zweetdruppels gekost. Ik heb nog spijt dat ik daaraan mee gewerkt heb want deze werden nu door de Duitsers benut in plaats van door de monniken zelf; deze Duitsers die nu vanuit de kuilen stonden te schieten. Na een ogenblik van stilte begon het weer opnieuw. De zon was nu door de nevelwolken heen gebroken en de in de lucht Engelse jagers konden nu ook met hun operaties beginnen. Als er nu maar geen bommenwerpers bijkomen dachten we want op bommen was onze schuilkelder niet berekend. De kelder die anders altijd bij luchtgevaar voor toevlucht plaats gebruikt was, hadden we die morgen niet kunnen betrekken omdat een Duitse munitiewagen, volgeladen met kasnonskogels juist vlak langs de kelder geplaatst was. Gingen die kerels maar uit onze tuin weg!

Na een uur ongeveer werd die munitiewagen gelukkig weggehaald; dit was al een grote opluchting maar rondom ons huis bleven de Duitsers zich maar opstellen en schieten. Bij een vluchtig openen van de kelderdeur zagen we dat op enige honderd meter afstand dikke zwarte rookkolommen opstegen. Achteraf bleek dit een Amerikaanse tank te zijn die door een Duitser met een pantservuist in brand gegooid was. Maar nu hoefden we ons hoofd niet meer naar buiten te steken want er werd nu zo heftig gevuurd dat je schedel niet meer veilig was. Met nauwelijks een minuut tussenruimte gingen nu de kanonskogels af. Een knal- een gesuis door de lucht- boem- daar was er weer een. ’t Ging zo hard dat je telkens weer dacht: “wat zou er nu weer geraakt zijn?”. Wat zal er van ons huis en kerk overblijven?”

“De toren van de kerk is geraakt” werd er geroepen. Twee jonge kerels, waarvan een ‘n oud- soldaat, waren op verkenning geweest en midden tussen de kogels door kwamen zij nu bij ons de kelder binnen. Ook in de buurt waren al enige huizen getroffen. Het was nu ondertussen al middag geworden; er moest toch ook gegeten worden. Alles hadden we bij de hand en daarom werd er hier ook mee begonnen. Onze kok had ’s morgens zijn soep al bijtijds opgezet en onder het schieten door ging hij nog eens af en toe naar zijn ketels kijken. Het was wel een beetje roekeloos van onze broeder maar achteraf waren we er hem erg dankbaar voor. De stemming in de kelder was heel goed en na het eten konden we er weer voor een paar uur tegen want we zouden er nog enige uren in moeten blijven. Het ging nog maar steeds door. Pater Rector stelde voor om de rozenkrans te bidden samen. Onder het bidden werd het wat stiller. “Het heeft toch wel goed geholpen” zeiden de mensen dadelijk, toen we klaar waren.

Het was inderdaad een tijdje wat stiller geworden maar toch waren we er nog niet doorheen. Al gauw begon het weer’ de ene knal na de andere. Je kreeg de indruk dat ze het enkel op ons huis gemunt hadden. Het was nu onderhand 5 uur geworden en we gingen onze avondboterham maar eten. Tot ons aller opluchting werd het hoe langer hoe rustiger. Zo af en toe werd nog maar een schot gelost. Onze twee koeriers gingen nogmaals op verkenning uit en kwamen alweer spoedig terug met het verblijden nieuws, dat alle gevaar voorbij was. De Duitse kanonnen waar tot stilzwijgen gebracht door de Amerikaanse artillerie en jagers. De mensen kwamen reeds overal de schuilkelders uit. Gelukkig! Nu dan maar eens gauw gaan kijken wat er allemaal gebeurd was. Ons huis en kerk was aardig geraakt, maar het viel toch nogal mee. Alles stond in elk geval nog. Het torentje van de kerk hing aan flarden, een voltreffer had daar een aardige vernieling aangebracht. Een tweede voltreffer was in het dak van de kerk terecht gekomen. Beneden vanuit de kerk kon men naar buiten kijken. Een derde was in de nok van het klooster-dak beland en richtte een flinke

verwoesting aan in de zoldering van de gang hier in huis. Er waren wel een vijftig gaatjes van granaatsplinters in geslagen. Het was een echte ravage in huis. Een vierde was nog geen halve meter langs het raampje van de schuilkelder gekomen. We mogen van geluk spreken dat die niet naar binnen gekomen is. Een vijfde kwam midden tegen de muur van de kerk, zelfs geheel door de muur heen. De steenbrokken verbrijzelden een groot aantal pannen. Enige projectielen vond ik nog op de grond voor ons huis en in middenschip van de kerk. Het waren grote stukken van de kanonskogels. Verder was een groot aantal ruiten kapot en op de muren van het huis waren nog over sporen zichtbaar van de mitrailleurkogels. Het was dus alles tezamen nog goed afgelopen. Maar was het nu wel afgelopen? We zagen er nog niets van. Geen Amerikaan was er nog te zien. Algauw echter hoorden we verder op uitgelaten jubelkreten en de eerste rood-wit-blauwe vlag werd gehesen. Ja, daar was wat op komst. Op de weg langs het klooster kwam de eerste Amerikaan, daar waren onze eerste bevrijders. Heel voorzichtig, loerend achter alle hagen en muren, baande hij de weg der vrijheid. De mensen schreeuwden van plezier en zeiden dat er geen Duitsers meer waren. Maar zeer verstandig trok hij zich daar niets van aan en ging al loerend verder. Voor ons huis was de kruin uit de boom geschoten en deze lag nu midden op de weg. Met het geweer vooruit liep hij er heel voorzichtig heen, maar ’t was veilig. Toen riep hij tot de anderen dat ze konden komen en nu volgden er al meer. Algauw kwamen ook de Amerikaanse tanks, al met oranje gesierd. Nu waren we vrij. Ze trokken door naar Sittard. Alles was nu weer op straat en ieder was gesierd met oranje. De driekleur wapperde reeds van de daken, behalve bij ons. We wachtten toch maar liever nog wat. Maar tot het donker was, bleven de Amerikanen over de weg trekken en er was bijna niemand meer die ook nog maar een ogenblik aan onze vrijheid twijfelde. De mensen wensten elkander geluk. Eindelijk vrij; we zijn ze kwijt!! Het was nu al donker geworden intussen. De zon was zelfs ondergegaan in een prachtige oranje gloed. De mensen trokken zich blij en tevreden in hun huis terug en wensten elkander een rustige nacht toe. Maar toen het half twaalf geworden was en we ons ook te ruste wilden begeven vonden we het toch maar het veiligste om ons legerstede in de schuilkelder op te slaan, want de doffe knallen klonken weer door de lucht. Om 1 uur ben ik echter toch maar eer naar boven gegaan want daar in de kelder kon ik de slaap niet vatten. De hele nacht is het verder ook weer tamelijk rustig geweest. ’s Morgens om half zeven was alles even stil, je zag niets op straat. Ik ging daarom ook dadelijk de H. Mis lezen. Na de H. Mis, toen ik met mijn dankzegging bezig was, hoorde ik alweer drukte in huis. De mensen, die in de kerk zaten, liepen alweer naar onze schuilkelder. Ik begreep er niets van. Wat was het een ontgoocheling, toen we hoorden dat we nog niet vrij waren. Nog niet vrij?!. De vlaggen waren alweer overal ingetrokken” Was hat das zu bedeuten, al die Fahnen” zo waren dew Duitsers bij de mensen gekomen. Neen, we waren nog niet vrij. De Duitse soldaten waren zich alweer aan het ingraven. Om half negen begonnen de mitrailleurs en het zwaar geschut alweer. Nu maar weer de kelder in. De teleurstelling van de mensen was geweldig. Twee uurtjes hebben we daar weer in de kelder doorgebracht maar toen scheen Ophoven dan ook volkomen geruimd te zijn.

We konden weer naar buiten en nu gingen de vlaggen weer voor goed uit. Het was dus niet zo erg als we ons hadden voorgesteld. Er waren nl een honderdtal soldaten overgebleven in Ophoven de vorige dag, voornamelijk Hollandse SS., die zich nu weer opnieuw te weer stelden. In de namiddag waren er daar al 60 van gevangen genomen, nog enige doden en de rest ontvlucht. De vorige dag waren er meerdere Duitsers gesneuveld maar slechts één Amerikaan. Nu begon de echte feestvreugde. De Amerikanen werden met vreugde begroet.

’s Avonds hoorden wij dat Sittards’s oude burgemeester Coenders, alweer de Ambtsketen droeg. In de stad (Sittard) was het een drukte van belang. De mensen waren door het dolle heen;’ “t Was interessant om die Amerikanen te bekijken met hun schitterend oorlogsmateriaal. Dàt waren tanks! Ze reden gewoon door de hagen heen en een appelboom ging om als een lucifer. Op bijna iedere wagen zag je een antenne en een zend- en0-ontvangtoestel hadden ze tegelijk. Ze stonden gewoon te praten met de soldaten van andere wagens die elders in de stad waren-Draadloos. Dat was wat anders dan de Duitsers. De volgende dag, woensdag, was het weer een dag van feest. De witte garde was nu druk in actie. Overal zag je de wagens van de Witte garde rondrijden om de NSB-ers op te brengen. In de namiddag was het haarknippen op het bordes van het stadhuis. Nu volgde de eerste rustige nacht. Donderdagmorgen werden er nog 3 Duitsers gevonden in Ophoven. Zouden dit de laatste zijn? Het zware geschut van de Amerikaanse artillerie vuurde van hieruit nog de hele dag op de Duitse stellingen nabij Nieuwstadt. De mensen dachten aan geen gevaar meer. In de namiddag werden van de Duitse artillerie enige schoten als antwoord gegeven op het Amerikaanse vuur. Vier of vijf granaatkogels kwamen hier in de buurt terecht, waarvan een weer in Ophoven. Een pater van hier werd ontboden voor geestelijke hulp. Een oude man had er het leven bij moeten laten en verschillende anderen waren gewond.

Dit was dan in het kort de geschiedenis van de bevrijding van Sittard Ophoven, mee van de eerste plaatsen van Nederland, die de oranje-vlag konden hijsen.
Nu beseffen we pas wat het wil zeggen, bevrijd te zijn van onze onderdrukkers. Wij danken God dat we er met zijn allen zo goed afgekomen zijn, want het had heel wat slechter kunnen aflopen.

18 september tot 1 november

Ondertussen genieten we hier al meerdere dagen van onze vrijheid, een vrijheid, die echter nog tamelijk beperkt is. Vrij zijn we van de vijand, maar nog niet van de granaten van de vijand. Iedere dag horen we die gevaarlijke projectielendoor de lucht suizen en soms vlak over je hoofd. Er zijn er nog heel wat in Sittard terecht gekomen, ook nog een tiental on Ophoven. Daarom was het maar het veiligst zo veel mogelijk binnen te blijven. Aan het gebulder ban de Amerikaanse kanonnen die hier in de gemeente op de Kollenberg die hier dagen achtereen stonden te vuren, zijn we onderhand gewend geraakt, ofschoon het zo’n geluid was, dat op sommige plaatsen de ruiten er nog van sprongen.

27 September ’s avonds hing er weer een angstige stemming over Sittard. Er werd gezegd dat de Duitsers nogmaals zouden terugkeren. Gelukkig is het niet gebeurd, maar het gerucht was toch niet ongegrond geweest, want de Amerikanen met behulp van de O.D. brachten de volgende morgen nog 150 Duitsers in Sittard binnen. Nu was die vuurhaard, waar al de granaten op Sittard afgeschoten werden, ook weer opgeruimd.
Zondag 1 oktober konden we zeggen dat we nu werkelijk helemaal bevrijd waren en ook zo goed als veilig. Met grote belangstelling volgden we in deze dagen de nieuwsberichten van Radio Oranje, de stem van Strijdend Nederland. Reeds vóór onze bevrijding hadden we ons radiotoestel weer in gebruik en nu is het onmisbaar. Steeds meer beginnen we het te waarderen dat we vrij zijn en dat we er zo goed van af gekomen zijn want vele plaatsen in ons land moeten hun vrijheid met heel wat grotere offers bekostigen. We volgden nauwkeurig de gebeurtenissen om Nijmegen en Arnhem, die arme steden! Boxmeer bevrijd…Helmond, Overloon, Oploo, Deurne………Meijel genaderd 3 Oktober bijna in Beringe. O, mochten ze er daar ook zo goed vanaf komen als wij. Dan zijn het nog genoeg angstige uren, die ze door moeten maken.
3 oktober: de zeedijk bij Walcheren gebombardeerd. Geheel Walcheren onder water. Nederland zal zijn vrijheid niet terug krijgen zonder geweldig zware offers. De dagen gaan voorbij, dagen van zware oorlogsstrijd. De vorderingen in Nederland gaan echter zeer langzaam. Sittard is nu al meer dan 3 weken bevrijden nog geen 10km verder in Limburg, in Susteren, heersen de barbaren nog. Ook de granaten van de Duitsers blijven op Sittard neerkomen. “ Och, ’t zeen met granate, gein Pruuse”, zei een Sittards mannetje. Maar al waren het dan “maar granaten” , er zijn toch nog verschillende slachtoffers van gekomen hier in de stad en in Ophoven. Ook vielen hier in ons rectoraat nog 4 slachtoffers door een auto-ongeluk. Op die donkere zondagavond kwam een Amerikaanse legerwagen, volgeladen met munitie en bestuurd door een niet al te frisse chauffeur in de richting van Ophoven met dolle vaart. Vier meisjes, waarvan twee zusjes, liepen op het fietspad en werden door de slingerende wagen gegrepen. Twee op slag dood, twee de volgende dag gestorven.
Daags daarna werd bij een granaatinslag een verloofd paartje getroffen en gedood.
Deze week was het weer een aardig geronk in de lucht. Aken werd onderhanden genomen nadat de Duitsers geweigerd hadden zich over te geven. Honderden vliegtuigen kwamen hier over; de kanonnen bulderden.
15 Oktober Nationale biddag in Engeland voor het Nederlandse volk dat zo zwaar van de oorlog te lijden heeft. Ook voor het reeds bevrijde gebied werd door Radio Oranje een biddag aangekondigd voor zondag 22 oktober.

De berichten van de radio zeiden dat vanuit Overloon Venray bereikt was; de prachtige grote toren van Venray’s parochiekerk door de geallieerden gebombardeerd, daar de Duitsers er gebruik van maakten als uitzichttoren. Vanaf de bevrijding van Meijel- welke kerktoren door de Duitsers zou zijn vernield- dus vanaf 3 oktober hebben we niets meer gehoord van de vorderingen aldaar. Maar nu, 17 oktober werd bij de nieuwsberichten vermeld dat de Engelsen het Deurnesch kanaal overgestoken waren maar er werd niet bij gezegd waar. Waarschijnlijk zal dit, althans volgens mijn mening wel zijn tussen Meijel en Beringe. Als dit zo is dan zal Beringe spoedig bevrijd zijn. Ik denk dat ze daar de laatste weken ook niet zoveel plezier van de Moffen beleefd hebben.

Pater Hieronymus heeft gisteren via het Rode Kruis een briefje afgezonden naar Beringe, geadresseerd aan de familie van de Asdonk, te Meijel. Wanneer zullen ze dit thuis ontvangen?
21 oktober Venray is nu in de handen van de geallieerden. Er is verwoed gevochten. Huis aan huis was versterkt. Nu horen we niets meer van de vorderingen rond Venray. Het laatste bericht is geweest: Venray en Overbroeck bevrijd ten Z. Van Venray. Vanwege het renachtige weer is de geallieerde opmars in de omgeving tot stilstand gekomen. Iedere avond horen wij echter weer nieuwe staaltjes van Duitse terreur. Holland is te beklagen; geen licht, geen gas, geen vuur, geen eten. Maar ook Limburg heeft nog verschrikkelijk te lijden. In het bevrijde gebied vallen nog dagelijks slachtoffers van de Duitse granaten. In nog bezet Limburgs gebied uitplundering en gruweldaden van de Nazies. Met grote bezorgdheid heb ik me afgevraagd wat onze familie in Helden en Panningen en wat u in Beringe niet allemaal te verduren zouden hebben. Kon ik maar eens enig bericht hieromtrent krijgen. Meijel is nu al meer dan 14 dagen bevrijd; in Beringe heersen de Moffen nog. Ik kan me voorstellen wat daar nu allemaal door de Duitsers uitgehaald wordt. Zojuist las ik nog eenartikeltje in de krant : “ Naziterreur in en om Roermond, Duitse wandaden.. Hierin las ik het volgende:”In en om Roermond viert de Naziterreur nog hoogtij. Alle dorpen rondom zijn leeg geplunderd. Paarden, wagens, fietsen, de voorraden uit de kelders, alles is naar het oosten verdwenen. Uit de dorpen Beegden, Heel, Baexem, Grathem, Heijthuizen, Roggel, Buggenum, Nunhem, Kelpen zijn honderden mannen naar Duisland gevoerd, naar Thüringen.

In Horn werd tijdens de hoogmis de kerk met mitrailleurs afgezet. Het land blijft onbewerkt en de aardappelen moeten rotten op het veld. In de beurt van Helden Panningen heeft men eveneens een duizendtal mannen weggevoerd.” Bij deze laatste regel sloeg mij de schrik om het hart. Wat zal er thuis en in de familie gebeurd zijn? Ik zal me maar niet het ergste voorstellen en maar eens vurig bidden morgen.

Morgen is het hier in bevrijd gebied biddag voor het nog niet bevrijdde gebied. Ik zal mijn vrije intentie morgen daarom besteden en mijn H. Mis opdragen voor Moeder, broers, zusters en familieleden; moge het leed hen niet te zwaar treffen.
21 Oktober: weer een luchtalarm

22 Oktober: bid en boetedag in reeds bevrijd gebied van Nederland
De bevolking van ons Zuiden heeft in grote getalen deelgenomen aan deze biddag voor ons noodlijdend vaderland. ’s Morgens aan de communiebank reeds was de drukte opmerkelijk. Zeer velen hebben hier daadwerkelijk met de priester aan het altaar mee geofferd voor een spoedige bevrijding van het gebied, waar de vijand nog heerst. In de namiddag was in de kerken het Allerheiligste ter aanbidding uitgesteld. Hier, in ons rectoraat hebben de mensen werkelijk getoond mee te voelen met de noodlijdende mensen in nog niet bevrijd gebied.

27 Oktober: De laatste dagen geen berichten meer gehoord uit het gebied van Midden- Limburg. Het grote offensief is nu in Brabant aan de gang. Vandaag werd gemeld dat Den Bosch in geallieerde handen is. Ook in Zeeuws-Vlaanderen wordt nog hevig gevochten. Nieuwe Engelse landing op Zuid-Beveland. In Brabant Vucht ook bevrijd. Wat zou er met de gevangenen uit het concentratiekamp gebeurd zijn? Naar Duitsland vervoerd waarschijnlijk. Hedenavond werd er ook weer iets vermeld van Midden-Limburg. De Duitsers hebben vandaag, 27 oktober, een aanval gedaan ten Westen en Zuidwesten van Venlo. Hun poging om in de Britse stellingen door te breken is zonder succes gebleven. Waar en op welke plaats precies dit Duitse offensief heeft plaats gehad werd niet gezegd. Maar naar mijn mening moet het in Sevenem, Helden, Maasbree geweest zijn. Waarschijnlijk zal het een aanval geweest zijn in de richting Meijel. De krant stond vandaag vol over Venray dat pas bevrijd is sinds enige dagen. Er is daar verwoed gevochten en veel verwoest. Honderd burgers hebben ’t leven erbij moeten laten. De prachtige 15de -eeuwse kerk met haar schitterende toren is geheel in puin. Ook het pensionaat van de zusters Ursulinen “Jerusalem” is in vlammen opgegaan.. De Franciscanen-paters -kerk schijnt er nogal goed afgekomen te zijn. Het naburige dorpje Overloon is totaal verwoest en bestaat niet meer.

Ondertussen zijn we hier al vijf weken vrij en het leven heeft weer zo’n beetje z’n gewone normale gang gekregen. De kranten verschijnen weer `zoal vroeger. Telefoon werkt nog niet. De trein van het mijngebied loopt alweer; in het overige gedeelte van het land is nog overal de spoorwegstaking. De mijnwerkers zijn nu ook weer met het werk begonnen. Overal doen zich nu de naoorlogse weeën gevoelen. Overal problemen: mijnwerkersbond, werkliedenbond, jeugdverenigingen enz. Wat de jeugdverenigingen betreft; er komt slechts één beweging voor jongens en meisjes: de verkennerij. Jonge wacht zal niet meer herrijzen, nog de K.J.N. Al hebben we nu onze vrijheid terug, daarmee hebben we nog niet alles voor het grijpen. Er heerst hier overal een nijpend gebrek. Gebrek aan het nodige eten. Vet-boter is er in het geheel niet meer; er is gebrek aan kleding enz. enz. Tabak enz. krijgen we nu ook niet meer.

We zijn hier aan de Amerikanen al gewoon geraakt; overal zie je ze. Vandaag zijn er ook weer enige granaten in Sittard neergekomen en gisteren nog enige bommen. We mogen nog steeds niet verder dan 6 km van huis gaan.
28 Oktober De Engelse nieuwsberichten van deze morgen deden mij schrikken. Werd gisteravond gemeld dat het Duitse offensief geen succes had gehad in het Zuidwesten van Venlo, nu werd gezegd dat Meijel weer door de Duitsers heroverd was. De Oranje-zender bevestigde dit vanmiddag nog eens. Deze herovering moet ongetwijfeld gebeurd zijn vanuit Beringe. Wat zal er nog van ons geliefde dorpje overblijven? Als het maar niet gaat daar zoals in Venray en omgeving waarvan gezegd werd: ”Een tweede Caen”. Ik ben zeer benieuwd of er vanavond nog iets gezegd zal worden.
Zolang ik hier in Ophoven ben, dit is vanaf 7 augustus, heb ik nog geen brief van thuis gehad en er zal nog wel een tijd over heengaan eer er weer communicatie zal zijn. Er is niets zo erg als in onzekerheid te zitten; wist ik nu maar iets!
29 Oktober Feest van Christus Koning; een mooi feest vooral nu in onze tijd. Erkende de mensen en de volken Christus maar als hun koning dan zouden we nu niet zo’n ellende in de wereld hebben. We hebben het vandaag weer gezongen: “Aan U o Koning der eeuwen, aan U zij de zegenkroon. Onsterfelijk schittert Uw glorie, door alle haat en hoon.”
De berichten van deze dag waren niet erg bemoedigend, althans niet in dat gedeelte van ons landje waar mijn belangstelling ’t meest naar uitgaat. De Britten hebben te doen met tegenslag. De Duitsers die, zoals gisteren gemeld, Meijel heroverd hebben zijn nu zelfs

doorgedrongen tot 14 km van Helmond, n.l. tot het dorpje Liessel. Bij Meijel is verwoed gevochten. In West-Brabant en zeeland gaat het beter. Na Den Bosch en Tilburg is Breda nu ook al bevrijd. Maar het verschrikkelijk welk een terreur de Duitsers uitoefenen overal. Alles wordt geplunderd, gestolen en vernietigd. De Nederlandse regering heeft een manifest uitgegeven en gericht tot alle verenigde volken waarin zij zich beklaagt over de Duitse handelswijze. Nederland zal wellicht zelf de slag niet meer te boven komen. Daarom zal na de oorlog misschien een gedeelte van West-Duitsland aan Nederland gegeven worden of liever; genomen worden om zo weer economisch en industrieel weer erbovenop te kunnen komen.

November 1944

1 November Allerheiligen. ’s Avonds in het lof heb ik een Allerzielen-preek gehouden. Toen het reeds donker was kregen we hier nog bezoek van Amerikanen. Enige tanks en rupswagens kwamen door de poort de tuin in en werden onder de appelbomen gestationeerd. De volgende morgen zagen we wat er allemaal binnen onze tuin was doorspoord en omgewoeld. Ze slapen nu in ons patronaat en school. Ze blijven hier waarschijnlijk enige dagen liggen. De nieuwsberichten van vandaag luidden: de Duitsers hebben een ruggenhoofd gevestigd over de Zuid-Willemsvaart te Nederweert. Liessel wat door de Duitsers heroverd was is weer heroverd door de Engelsen. De Engelsen zijn nu weer in de aanval en bevinden zich op de weg van Liessel-Asten-Meijel-Venlo. Helden of Beringen is nog geen een keer op de radio genoemd.

3 November De Engelsen bevinden zich nu nog 1,5 KM van Meijel. De Duitsers hebben zich weer achter het Deurnes kanaal moeten terugtrekken. België is vandaag geheel bevrijd geworden.
Pater Prudentius van Leusden, onze provinciaal hield vanavond een toespraak tot de luisteraars in Nederland voor de zender Herrijzend Nederland.

Hier in Sittard kan men nu ook de dodenlijst van de burgers van Venray naslaan (ca 100 doden. Heel Venray is nu nog geëvacueerd.
4 November De bittere strijd bij Meijel duurt nog voort. Ospel bevrijd. De Britten hebben de Noordervaart overbrugd.
6 November Meijel is genaderd. In de straten van Meijel wordt weer gevochten. Vanavond werd echter gezegd dat de strijd in de Peel geluwd was. In Meijel geen voortgang vanwege het grote aantal mijnen wat daar door de Duitsers gelegd is.
8 November Van het Peel-front wordt geen nieuws meer uitgezonden. ’t Schijnt daar niet al te best te gaan. Zeeland en Brabant zijn nu zo goed als geheel in geallieerde handen. De provincie Zeeland viert nu zijn vrijheidsfeest. Het zal echter wel een getemperde vreugde zijn want de meeste mensen hebben daar verschrikkelijk moeten lijden. Bijna alles staat daar onder water. De Engelsen zijn nu bezig de Schelde van mijnen te zuiveren en te baggeren. Binnen zeer korte tijd zal de haven van Antwerpen gebruikt kunnen worden. Dit zal een enorm voordeel zijn voor de geallieerden.
In Amerika is Rooseveld weer herkozen tot president.
8 November Reeds vroeg in de morgen ging de sirene: luchtalarm. De Duitse vliegtuigen laten zich ook nog zien op bevrijd Nederlands gebied. Deze morgen was er in onze kerk een H. Mis, opgedragen door een Amerikaanse legeraalmoezenier, voor de soldaten die hier in de school en het patronaat gelegen zijn. Verleden zondag is er ook al een H. Mis geweest, waaronder de aalmoezenier ook een preek hield tot de soldaten. Nu zijn de tanks en half tracks uit onze tuin weer vertrokken en de soldaten van de school en het patronaat zijn ook weer weg. Deze dagen hebben we nog eens een mooi stukje muziek gehad, hier op het schoolplein. De Amerikaanse harmonie (band) gaf enige stukjes ten beste. Zojuist zijn zij allen pas vertrokken en nu, in de namiddag komen er alweer nieuwen. Weer staat onze tuin vol tanks; het is verschrikkelijk, zo’n sporen als die dingen maken. De hele tuin is omgewoeld en een modder! Ook is er weer luchtalarm geweest zojuist. Er kwamen een tiental Duitse vliegtuigen, jagers en bommenwerpers. We zagen ze hier al duiken. Waarschijnlijk zullen zij het gemeend hebben op een brug, die de Engelsen aan hert bouwen zijn over de Maas, ca. 5 km hier vandaan. Tot nog toe hebben we enkel Amerikanen gehad hier in Zuid-Limburg- door de Amerikanen zijn wij bevrijd- en ik geloof dat je beter door de Amerikanen bevrijd

kunt worden dan door de Engelsen. De Engelsen zijn niet zo erg voorzichtig, zijn net zo bang dat ze veel schade aanrichten, veel huizen verwoesten enz. De Amerikanen daarentegen proberen er zoveel mogelijk te sparen.
10 November De Engelsen zijn reeds hier gearriveerd. Aanhoudend blijven hun wagens hier over de weg rijden. Zojuist heb ik de krant ontvangen en daar zie ik een van de koppen: “Groot offensief verwacht bij Venlo. Ten Westen van de Maas in Limburg, langs de lijn Roermond-Venlo-Gennep, hebben de Duitsers zich versterkt en ingegraven. De burgers moesten hier 16 uur per dag spitten en graven. De Duitsers beschouwen vooral Venlo als een belangrijk punt, omdat via deze stad de kortste verbindingslijn loopt naar het Roergebied. Engelse oorlogscorrespondenten verwachten in de omgeving van Venlo binnenkort een grote strijd, welke zo hevig zal zijn als nog nooit gevoerd is.”

Het is te hopen dat die Engelse oorlogscorrespondenten ’t dan toch mis hebben maar ik ben er toch bang voor dat het daar nu gauw zal gaan beginnen want het heeft daar nu al enkele dagen stilgelegen.
11 November We hebben ons vandaag een middag aan de Chinese studie onttrokken om een wandeling te maken langs de Maas bij Bergh. We moesten echter de hele tijd langs de weg lopen want op de weg was geen plaats. Aan een stuk door bleven de Engelsen maar rijden, wel een paar honderd zware hoge tanks reden ons voorbij, en een onnoemelijk getal rups- en vrachtwagens. “Zoiets zal ik van mijn leven niet meer te zien krijgen” zei een oude boer, die langs de weg stond te kijken. We waren nog een half uur van Bergh af toen er Duitse jagers overkwamen. Er werd dadelijk gevochten en geschoten in de lucht. Na een korte schuiling konden we echter weer verdergaan en al gauw waren we bij de brug over de Maas. In drie dagen tijd hadden de Engelsen deze aangelegd en nu reeds trokken de ganse dag zonder ophouden tanks enz. enz. vanuit België hierover. De gehele brug lag op bootjes, geen enkele pijler.

12 November In Sittard en Ophoven ligt het nu vol met Engelsen. Wij vragen ons af: waar trekt dat allemaal heen wat hier op de weg voorbijkomt? Naar Duitsland of is dit alles bestemd voor een nieuw offensief in midden Limburg. De troepen, die bij
Nijmegen en Arnhem gevochten hebben, zijn hier in Sittard ook vertegenwoordigd. Gisteren is Montgomery zelfs hier in Sittard geweest.

Ondertussen wordt hier, in bevrijd gebied, nog veel ellende geleden. De voedselvoorziening is nog steeds niet zo bijzonder best. Maar nu is het eerste begin van verbetering al speurbaar. De eerste twee vliegtuigen zijn vanuit Amerika reeds hier in bevrijd gebied geland met 20 ton levensmiddelen. Van nu af aan zullen geregeld iedere dag vliegtuigen voedsel overbrengen.

15 November Vanmorgen hoorde ik na de Chinese les, dat het offensief bij Venlo, d.i. bij Helden-Beringen, begonnen was. Men vertelde, dat 14 november om 4 uur in de namiddag de Engelsen begonnen waren daar door te stoten. Ik heb het zelf niet aan de radio gehoord want gistermiddag om 5 uur ging hier in de stad het licht kapot en bleef defect tot vanmorgen 10 uur. Maar dadelijk, kwart voor 12 ben ik bij de berichten hoor!

De BBC meldde 11.45: een groot offensief begonnen ten westen van Venlo, bij Nederweert en in de Peel. De Britten rukken Meijel, dat enige weken geleden door de Duitsers heroverd was, nu weer binnen. De Duitsers hebben aldaar zeer zware verliezengeleden. Er wordt geweldig gevochten: zwaar artillerievuur: 400 kanonnen bij Meijel. Wat zal dat moeten worden thuis? In Beringen.

16 November Vannacht vielen er weer verschillende granaten hier in de omgeving, enige zelfs zeer kort bij het klooster. Ik heb echter zo vast geslapen dat ik er maar twee gehoord

heb. Vanmorgen vertelden ze dat er in een huisgezin van 12 kinderen twee meisjes gedood waren. Ja, het ligt hier nu zo vol met Engelsen, dat we er nog wel meer van die projectielen kunnen verwachten. De radioberichten: Meijel bevrijd, de Duitsers schenen het niet meer te verdedigen. Twee kanalen bij Meijel overgestoken. In de namiddag: Meijel Eind en Meijel Donk bevrijd. Eveneens de plaatsen Heijthuizen, Baexem, Grathem en Horn. Roermond tot op 3 km genaderd. ‘t Schijnt dat ze Helden nog weer laten liggen. Kwamen ze dat toch maar eens haast bevrijden, want het Duitse juk en de granaten zal ook niet alles zijn. Gisteren hoorde ik nog dat in Sevenum 700 mannen weggevoerd waren.

Hier in Sittard werden een 1500 koeien en ossen samengebracht en een groot aantal varkens; alles van de grensplaatsen in Duitsland, als compensatie voor wat de Duitsers hier in Nederland gestolen hebben.
17 November De laatste berichten van gisteravond zeiden reeds dat de Britten nu ook begonnen waren met de opmars naar Venlo, vanuit Meijel en nu vanmorgen hoorde ik het goede nieuws in de Engelse taal: “De Britse legers hebben flinke vorderingen gemaakt. Ze hebben het Zijkanaal overgestoken en staan nu reeds 15 km van de Maas. Het dorpje “Beringe” werd bevrijd. Een Engelse oorlogscorrespondent gaf een beschrijving van het gebied waar nu gevochten werd: “a poor country” een arm land. In de middaguitzending van Radio Oranje werd het wederom bevestigd: “Beringe bevrijd”. Gelukkig! Eindelijk! Nú zullen we ook wel eens gauw proberen een bericht te sturen naar Beringe, als daar tenminste iemand thuis is. Misschien is alles wel geëvacueerd, wat echter niet te hopen is. Vanavond werd reeds gezegd door Radio Oranje dat “in de Peel Helden bereikt is”. Goed zo, dat gaat nu tenminste goed. Hadden ze dat maar een maand eerder gedaan.
Vannacht is ’t hier ook weer erg onrustig geweest: aaneenhoudend maar artillerievuur, van de kanonnen die hier in de buurt staan. Het Amerikaanse leger was n.l. met een aanval op Geilenkirchen – vlak tegenover Sittard op Duits grondgebied- begonnen. Ook nu overdag was het weer druk in de lucht: het weer was weer iets beter, waarvan de Amerikaanse luchtmacht profiteerde.
Nu Beringe bevrijd is, nu zouden wij wel eens graag zo gauw mogelijk komen kijken. We kunnen ervan hieruit komen, overal door bevrijd gebied. We moeten dan wel door België gaan, maar dat is even kort. Door Limburg gaat nog niet want Susteren is nog niet eens vrij, ca. 8 km van hier vandaan. ( Wij reeds twee maanden vrij). Een moeilijkheid is echter dat wij hier onze gemeente niet mèèr dan 6 km mogen uitgaan en dat er niet gemakkelijk een pas gegeven wordt voor naar het Noorden te gaan. Maar we zullen misschien nog wel wat weten te vinden hierop. Zorg maar vast dat al die mijnen en mijntjes waarmee de Duitsers zo royaal geweest zijn opgeruimd zijn.
Juich echter ook maar niet te vroeg want vrij zijn van de Duitsers wil nog niet zeggen: vrij zijn van de granaten van de Duitsers.
19 November Feest van de H. Elisabeth. Ik mocht een feestpreek houden voor de D.O. Onder die preek vielen er in de stad ca. 20 granaten waarbij ook vele doden te betreuren zijn (14??).
De Amerikanen zeiden dat we ons konden verwonderen dat er niet nog meer vielen. Ze zijn waarschijnlijk bedoeld op de hoge toren van de parochiekerk. Vanmiddag hebben we nog een klein wandelingetje gemaakt, naar de kanonnen die de hele dag staan te bulderen. Hier vlak bij ons klooster is een wei in een kerkhof voor Amerikaanse soldaten veranderd. Er liggen er reeds 5 op. Midden tussen die graven van gesneuvelde soldaten ligt ook een hond begraven! (Echt Amerikaans!)

20 November Helen bevrijd en Kessel bereikt. De bossen tussen Helden en Kessel van Duitsers gezuiverd.
21 November De geallieerden staan op 7 km van Venlo, in Kessel, meer in Baarlo. Vanavond werd gezegd dat Venlo van twee kanten genaderd werd; op de ene plaats staan ze reeds in Baarlo, terwijl een ander afdeling van Helenaveen, wat 19 november bevrijd is, naar Maasbree getrokken is. Ik vraag me af: Hoe- van welke weg zijn die van Helenaveen naar Maasbree getrokken?
Vandaag hebben Hieronymus en ik beiden via ’t Rode Kruis een brief gepost met bestemming Gommestraat 372, als het nog bestaat. Kans om naar Beringe te gaan is er niet!! ( Ben met Engelse les begonnen)
22 November Maasbree bevrijd. Nog 5 km van Venlo. Een vliegende bom neergekomen in Beek-Geleen. Vanavond zijn we weer eens naar de kelder geweest; een granaatinslag, een paar honderd meter hier vandaan9 in de Steeghstraat, wed. Camps)
22-26 November De granaten blijven nog steeds in Sittard en omgeving neerkomen. Soms 30-40 tegelijk. De meeste bereiken Ophoven niet. Ze komen bijna allen in de buurt van de grote kerk neer (en om Cour Solanus). Er zijn reeds verschillende doden te betreuren. Deze laatste dagenwordt hier ook meerdere malen de vliegende bom waargenomen. Ze zijn echter gelukkig nog iedere keer overgegaan.
26 November Vandaag hoorde ik dat er iemand a.s. dinsdag naar Helden zou gaan. Vanavond nog heb ik een brief geschreven. ’t Is te hopen dat die teneinde aan zal komen en dat er ook antwoord mee terug zal komen.
Minister Gerbrandy hield deze avond een speech voor “Herrijzend Nederland”.
Nu is ook Horst, Sevenum, Broekhuizenvorst, Grubbenvorst, Blitterswijk, bevrijd en de strijd om Venlo gaat nu beginnen.
27, 28 3n 29 November Het regent granaten over Sittard. De laatste nacht alleen reeds ca 180 inslagen. Ook hier in Ophoven weer ingeslagen.
Vanmorgen hoorde ik van mevr. Coenen enig Nieuws uit Beringe. In een brief, geschreven uit Panningen stond, dat van heel Beringe nog geen 10 huizen meer bewoond waren. Dat was toch verschrikkelijk, als dat waar was. In de namiddag kwam ik op het idee om eens naar Lindeheuvel te fietsen, naar de familie van Beumers uit Beringe. Ik wist hen nog te wonen van vroeger uit mijn Sittardse studietijd. Maar daar aangekomen vertelde men mij dat die mensen verhuisd waren. Toen ik echter het voormalige huis binnenging om te informeren, waar zij nu woonden, stond daar heet toevallig Truus Beumers zelf in de winkel. Ik ben met haar naar hun nieuwe woonplaats gegaan en daar hoorde ik het nieuws uit Beringe. Ze lieten mij een brief lezen van Zus (Caroline ) Beumers in Beringe, en ja, het was zo. De kerk van Beringe, Panningen en Helden en Meijel totaal verwoest. De huizen van Beumers, Maes, de molen enz. geheel verwoest. Van Ratingen dood. Beringe geëvacueerd, velen naar Panningen. Van Beringe en Panningen 800 mannen en jongens weggevoerd. Het is verschrikkelijk. Ik heb daar gauw een brief geschrevenen, geadresseerd aan de familie Beumers in Panningen. Morgen wordt die brief door Engelse soldaten naar Helden meegenomen en dan heb ik vrijdagavond, of zeker zaterdagmorgen antwoord. Jo Beumers zal wel het een en ander schrijven, hoop ik. Ik heb maar niet naar huis geadresseerd omdat die wagen daar niet komen kan en omdat misschien toch niemand thuis is. Misschien ook wel verwoest, ons huis? Het bericht dat de kerk van Beringe verwoest was vond ik al verschrikkelijk, mijn dierbare parochiekerk waar ik met Pasen nog mijn eerste H. Mis hen mogen opdragen.
Pater Hieronymus is vanmiddag verhuisd naar Heerlen, Sittarderweg 139.

December 1944

3 December Zondag. In Sittard waren de kerken gesloten die dag. s Morgens om 10 uur een gefluit, een dreigend gefluit. Het afweergeschut begon te knallen, dan weer rustig. Maar geen 5 minuten later weer datzelfde gefluit, nog dreigender. Ik dacht dat mijn laatste ogenblik gekomen was. Ik vloog van mijn stoel en zocht dekking op de grond. Dan: boem, boem, boem; een paar bommen vielen. Twee ervan ca 300 meter van ons klooster af, in een stuk bouwland. Hier bij ons enige ruiten stuk. De huizen vlak erbij alle ruiten stuk. Het waren drie schroefloze vliegtuigen, die deze in hun snelle vlucht afgeworpen hadden. Ook in de stad viel nog een bom. Vrijheid is nog niet hetzelfde als veiligheid.

Ook Solanus is deze dagen weer getroffen. Broeder bakker gewond. Hier in onze recreatiekamer kwam ’s morgens ook nog een granaatscherf door de ruiten naar binnen. Gelukkig bevond zich toen niemand in de paterskamer.
Wij zijn nu reeds meer dan twee en een halve maand bevrijd maar al twee en een halve maand regent het ook nog granaten in de gemeente Sittard. Er zijn nu al ca 2500 granaten hier neergekomen; reeds meer de 70% van de huizen is op de of andere manier beschadigd; vele geheel verwoest. Wanneer men nu een wandeling maakt van Ophoven naar Sittard, Solanus, krijgt men pas een beeld van wat de granaten hebben uitgewerkt. Reeds ca 4000 inwoners van Sittard en ook al velen van Ophoven zijn geëvacueerd. Vele doden zijn reeds te betreuren. En nog steeds ziet het er niet naar uit, dat het spoedig zal ophouden want nu hebben ze de kanonnen die eerst in Watersleij en in Geleenstonden, korter bij gezet. Nu staan er verschillende hier vlakbij ons klooster. De mensen moesten hun ramen met planken dichtspijkeren. ’t Schijnt dat ze nu haast door gaan stoten naar ’t noorden. Susteren en Echt zijn nog steeds niet bevrijd. De laatste weken slapen we ook in de kelder, want al is het soms ’ t grootste deel van de nacht rustig ‘s avonds om een uur of 8, 10 en 11, en ’s morgensom 6 en 7-8 uur is het geregeld weer granaten.
5 December Pater Deficitor Pontianus van Solanus ging op zoek voor onderdak voor een 50- tal fraters, echter tevergeefs. Nu werd besloten om een helft toch maar naar veiliger oorden te brengen, naar Hoogcruts. Morgen, 6 december, zullen ze al vertrekken.
6 December. Op dezelfde gevaarlijke morgenuren begonnen de granaten weer. En Solanus, waar ze vandaag zouden vertrekken, kreeg eerst nog drie voltreffers. Een ervan kwam precies vóór de refterdeur waar de fraters waren. De anderen midden in het huis en in de tuin. Hier liep een frater te wandelen. Hij werd ernstig gewond. Ook een broeder Paternuswerd gewond. Pater Magister kreeg een scherf even over ’t hoofd: licht gewond. Direct daarna zijn ze dan ook gaan verhuizen: sommigen naar Hoogcruts onder in de kelder of op de Markt.
8 December. Feestdag van Maria Onbevlekte Ontvangenis. Deze dag ontving ik het eerste nieuws van thuis, een flinke lange brief. “t Was in z’n geheel genomen ook goed nieuws want ik had het mij veel erger voorgesteld. De oorlog is verschrikkelijk.
Deze brief werd meegebracht door een schipper Broekmuller, en gebracht vanuit Buchten.
9 December Ik ben naar Buchten gefietst om een brief te brengen daar voor Beringe. Reeds vijf dagen of vier hebben we hier inkwartiering van 3 Engelse soldaten.
’s Avonds gaan we gezellig met hen praten. Vanavond hebben we een spelletje biljart gespeeld met hen. Je kunt merken dat het hun werkelijk goed doet weer wat huiselijkheid te hebben en gezelligheid. Wij voelen de ellende van de oorlog, maar zij nog zeker zo hard.

Vanmiddag is hier nog een jongetje om het leven gekomen, doordat hij met een Engels geweer aan ’t spelen was. De ouders waren niet te troosten. Vanmiddag ben ik ook nog op ’t kantoor van de Civil Affaires geweest voor een pas naar Helden, maar zonder succes.
13 December Bezoek gehad uit Lindenheuvel. Ze kwamen mij vertellen dat mijn brief niet doorgegeven was. Twee Engelse soldaten waren op weg naar Helden Panningen maar werden bij Bergh aan de Maas gecontroleerd en teruggestuurd.
14 December Vandaag heeft het hier de hele dag gedreund van de zware kanonschoten. Ze stonden hier op een honderd meter afstand van ons opgesteld; we keken zo in de steekvlam van het kanon. We moesten alle ramen loszetten uit gevaar dat ze anders zouden springen. Of hiermee een offensief geopend is in de richting Roermond, weet ik niet.
15-16 December. De hele dag door bleef de zware artillerie vuren. Je kreeg er hoofdpijn van, zo hard ging het te keer.
17 December Een zeer bewogen dag. ’s Morgens begon het al. Om 10 uur hoorden we ineens een gesuis, een gefluit, een Duits schroefloos vliegtuig dook hier met een geweldige snelheid over de huizen. Van alle kanten begon het Engels afweergeschut, dan een knal. Een bom viel in de richting Limbricht en doodde drie Engelse soldaten. Tien waren er gewond. Het vliegtuig werd even verder neergeschoten. In de middag vielen er weer verschillende granaten. Tegen een uur of zes begon het weer; we zaten net aan tafel. Toen we ineens een vliegtuig, nee, twee, drie, vier vliegtuigen laag hoorden overkomen. Het bleken weer Duitse te zijn want van alle kanten begon het afweergeschut te vuren. ‘t Waren angstige ogenblikken; er vielen ook weer enige bommen. Met tussenpozen van vijf minuten bleef dit nu aan de gang tot middernacht. Ik heb nooit zo’n prachtig vuurwerk gezien als die avond. Overal zoeklichten en dan opeens zag je middenin die bundel van zoeklichten een Duitse bommenwerper of jager. Zo gauw de Engelsen hen in hun lichtbundel hadden, werd hij wel van dertig kanten beschoten. Honderden kogels, vuurrode bollen, werden eropaf gestuurd. Dat was werkelijk prachtig
In de nacht kwamen die Duitsers nog verschillende keren terug. Om 4 uur in de morgen was het weer een lawaai alsof hemel en aarde verging. ’s Morgens vertelde de schildwacht, dat er 6 Duitse vliegtuigen waren neergeschoten. Bij een van onze buren (Roelofs) was door het dak geschoten, enige huizen verder ook een flinke verwoesting. Een Engelse motorrijder, die daar juist over de weg kwam, gedood. In Overhoven 16 doden, waarvan 14 in een huis. Bij ons was er een granaatsplinter door de ruiten naar binnen gekomen. Nu hoorden we ook wat het geweest was: De Duitsers hadden een tegenaanval gedaan. In Malmedy waren zelfs vele parachutisten neergedaald en over het gehele front was daar vandaan luchtactiviteit. 18 December Onze Engelse soldaten gingen in de namiddag vertrekken. We hebben er 10 dagen ook 3 in huis gehad, zeer vriendelijke jongens. We hebben er veel plezier mee gehad. ’s Avonds gingen we geregeld met hen praten. Ik heb ook met hen gebiljart en geschaakt. Zij vonden het erg jammer dat ze weer moesten vertrekken nu. Een half uur nadat alle soldaten uit. Vanavond waren er ca 40 hier in de keuken.
Ophoven weggegaan waren, kwam er alweer een nieuwe afdeling en voor ons huis ligt het alweer vol. We zullen maar afwachten of we weer inkwartiering krijgen.
19 December Nog steeds zwaar artilleriegeschut hier. Er vielen weer granaten in de stad. Er heerst hier onder de mensen weer een pessimistische stemming; m.i. niet gerechtvaardigd. Ze zijn weer bang dat de Duitsers hier weer zullen terugkomen. Inderdaad hebben de Duitsers een flink tegenoffensief ingezet en hebben ze in de Ardennen, bij Monschau, weer een flink stuk heroverd. De eerste tanks van de Duitsers zijn reeds gezien op een 30 km van

Luik. Men zegt dat onze soldaten, die hier gister aangekomen zijn en die hier hun kerstmis hoopten te vieren, morgen alweer moeten vertrekken naar België.
Vanavond was het hier weer een verschrikkelijk geknal. Wanneer je uit het raam keek, of naar buiten ging zag je uit 30-40 monden vlammen van vuur spatten, allemaal zware kanonnen en allemaal in Ophoven en naaste omgeving.

20 December Vannacht weer geen rustige nacht geweest. Toe ik vanmorgen om kwart over zes uit de kelder kwam en mij ging wassen op m’n cel, zag ik dat vijf ruiten van mijn cel totaal kapot waren. Toe het wat lichter geworden was, zag ik dat aan de buitenkant een stuk uit het hout was weggeslagen; een stuk van een granaat lag onder op de grond. Gelukkig maar dat ik in de kelder geslapen had. Dit is nu al de derde keer in een paar weken tijd dat we granaatscherven door de ruiten kregen. Ik geloof dat er geen plaats is die zoveel granaten krijgt als de gemeente Sittard. Nu ook weer door de dag weer een groot getal. Zij komen nu van de Siegfriedlinie, van een afstand van 25 km. Onze kanonnen, die hier staan, bereiken slechts 18 km. De toestand is nog zeer gespannen. Het Duits offensief gaat nog steeds voort vorderingen te maken. Vele soldaten van hier trekken nu weer naar België. Op vier plaatsen hebben de Duitsers een bres geslagen in ’t geallieerd front.

21-22 December Het Duitse offensief in België is nog niet tot stilstand geraakt. Aan de noordelijke kant echter is Monschau echter weer in geallieerde handen en ’t gevaar, dat van deze kant dreigde voor ons Zuid-Limburg, is mijns inziens nu weer geweken. (Vele menen hier in Sittard denken er echter nog anders over)
22 December Vanavond om 10.00 kregen we weer Duitse groeten hier: een serie van 8 granaten in Ophoven. Enige honderden meters achter ons klooster werd een flinke verwoesting aangericht (in de Gulicksestraat?) Van 10.00 tot 4 uur ’s morgens bleven de granaten nu vallen, iedere 5 minuten kwamen er weer. Meer dan honderd zijn er deze nacht op Sittard neergekomen, en enige, ca 15 in Ophoven. Vanmorgen, ben ik door Sittard gewandeld; het was daar weer en aardige ravage. De laatste dagen is er onder de granaten, die hier vallen weer iets nieuws; een zeer gevaarlijk soort; de zogenaamde raketbommen of granaten. Je hoort ze niet aankomen. Ze hebben niet dat fluitend geluid. Ze springen uit elkaar voordat ze de grond raken.
23 December Ofschoon dit dagboek bedoeld is zuiver als een dagboek van de oorlogsgebeurtenissen hier in Sittard-Ophoven, wil ik hier toch vermelden, dat ik vandaag naar Munstergeleen geweest ben op assistentie (biechten voor Kerstmis). De hele middag heb ik daar in de biechtstoel gezeten, vanaf half vier tot 8 uur. Op zulke dagen laat God je voelen, wat de priesterlijke macht inhoudt; het is vermoeiend maar mooi werk. In Munstergeleen ontmoette ik Wim van Basten Batenburg, die juist van Beringe aankwam. Ik heb met belangstelling zijn verhaal gevolgd.
24 December Weer naar Munstergeleen geweest.
25 December Kerstmis, wel een “heilige” nacht maar geen stille nacht. Welk een verschil met de kerstviering van vroeger. Nu geen kerstklokken die de mensen opriepen ter kerk. Hier in Sittard waren zelfs op deze kerstdag de kerken de hele dag gesloten uit vrees voor de granaten. De H.H. Missen werden in verschillende particuliere kelders gelezen. Ik heb de drie kerstmissen gelezen in Munstergeleen.
26 December Weer naar Munstergeleen geweest en daar de Hoogmis opgedragen.
27 December Voor het eerst wezen schaatsen. Ook vele Engelsen waren liefhebbers van deze wintersport.

29 December Hier kwam weer een verordening uit, dat we ’s morgens niet voor half acht naar buiten mochten en ’s avonds om half zes binnen moeten zijn. Dit in verband met het parachutisten-gevaar. (In Sittard zouden er reeds 17 neergekomen zijn.)
31 December Oudejaarsdag. Vannacht, 12.05 uur, liet Hitler zijn stem nog weer eens horen. Klokslag 12 vielen er nog granaten in Sittard, weer in de buurt van de Oude Markt en de parochiekerk.

Januari 1945

1 Januari Het nieuwe jaar 1945 heeft zijn intrede gedaan. Zalig Nieuwjaar! Laten we hopen dat het inderdaad en gelukkig en zalig nieuwjaar moge zijn., en dat de rest van ons vaderland ook spoedig bevrijd moge zijn. Wij danken God voor de vrijheid die wij hier in het afgelopen jaar herkregen hebben. De eerste morgen van het nieuwe jaar was anders nog niet zo heel rustig. De hele nacht en de hele morgen waren er Duitse vliegtuigen in de lucht hier. Ze kwamen zo laag over de huizen vliegen dat ze voor het afweergeschut niet te bereiken waren. Er zijn er hier in de buurt 6 afgeschoten. Heel Sittard slaapt hier tegenwoordig nog in de kelders. Laten we hopen dat dit ook spoedig niet meer nodig zal zijn. De Duitsers zijn vannacht nog met een wagen hier in de stad geweest!!
2-6 Januari Niet heel schokkende gebeurtenissen, enkel wat schokken van het zwaar geschut, wat echter de laatste dagen ook al verminderd is maar zo af en toe begint er toch nog een kanon hier vlak bij te bulderen.
Het Duitse offensief in de Ardennen is toch nog sterker dan aanvankelijk gedacht werd. Ze zijn taai; de Moffen.
Enige plaatsen, in de buurt van Sittard o.a. Meers en Stein moeten geheel evacueren. Niets levends mag achterblijven. De mensen mogen alles meenemen. Waarom deze evacuatie is weet niemand hier. Sommigen zeggen: die plaatsen komen vol zwaar artilleriegeschut te staan; anderen: om mensen uit Duitsland te bergen. We zullen wel afwachten
In Griekenland ook nog steeds geen rust weergekeerd.
6-11 Januari De laatste dagen is ’t tamelijk rustig hier en derhalve valt hierover ook weinig te vertellen. Alleen hoorden we dat de Duitsers bij Wanssum over de Maas een klein brughoofd gevestigd hebben wat ze nu echter ook alweer kwijt zijn.
15-19 januari Enige dagen geleden was aan alles te merken dat er iets op komst was hier in Zuid-Limburg en al heel gauw wisten we wat het was. De kanonnen die hier overal staan in Sittard begonnen een geweldig vuur te openen, en hiermee was een aanval, een doorstoot in Noordelijke richting, nl. Naar Susteren en Echt. De eerste dag van dit offensief werd gemeld dat de Britten 100 M terrein gewonnen hadden(!!) en weer een plaats hadden veroverd bij Susteren nl. Gebroek. (Dit is een gehucht bestaande uit 5 huizen). Diezelfde avond werd van de Russen gemeld dat zij een reuze offensief begonnen waren en zeer diep in de Duitse linies waren doorgestoten.
DE volgende dag hadden de Britten echter meer vorderingen gemaakt: Susteren en Oud- Roosteren bevrijd, en Tüddern. Tüddern is een dorpje wat juist over de grens is gelegen. We wandelden er vroeger dikwijls heen met ’t college vanuit Sittard slechts 1 1 /2 uur lopen. Deze plaats was reeds eerder in geallieerde handen geweest maar was daarna weer door de Duitsers heroverd. U ziet dus wel, hoe dicht wij hier van alle kanten nog door Duitsers omgeven waren. Vandaar is het ook niet te verwonderen, dat wij zolang en zoveel granaten hier gestuurd kregen. Ook nu de laatste dagen zijn er weer heel wat gevallen. Ook op Solanus hebben ze de zoveelste voltreffer gekregen.
Hier in Ophoven heeft het weer dagenlang gedreund. Vanuit ons klooster zien we zien we er al een stuk of zes staan en in de omgeving staan er nog wel dertig. Vooral ’s avonds is het mooi om te zien wanneer die allemaal achter elkaar of tegelijk beginnen te vuren; dan zie je van alle kanten vuurspuwende kanonnen en de heler omgeving wordt verlicht, en het huis staat de hele dag te schudden. Van die oude huizen hier in de Dorpstraat zal niet veel overblijven; ze hebben er veel van te lijden. Ook hier in huis zijn weer verschillende ruiten stuk geslagen door de zware dreun. Zo af en toe horen we hier ook de vliegende bom

overkomen, gisteravond ook weer een: we hoorden, dat de motor ineens stilstond en……weet dan, dat het gevaar nabij is!!Ze kwam een paar kilometer hiervandaan terecht. 20 Januari Vanmorgen kwamen er wel ’n tachtig tanks, allen witgeverfd, van Echt af, hierover de weg maar evenveel anderen gingen weer naar ’t front heen.
Vanmiddag werden ook in paar auto’s met lijken hierheen gebracht. We hebben hier nl. reeds ca. 2 maanden een kerkhof van Engelse soldaten, vlak bij het klooster. Er liggen er al heel wat op. Nu vanmiddag dan werden de eerste gesneuvelden (bij Echt en Susteren) hier naar hun laatste rustplaats gebracht. ’t Was toch een droevig gezicht, zo’n hele wagen vol met lijken. Vanmiddag alleen werden er 45 Engelse soldaten begraven. Ze waren allen in een deken gewikkeld en werden zo ook, zonder kist begraven. Enige dagen geleden waren velen van hen nog hier bij de mensen ingekwartierd geweest. Er waren drie aalmoezeniers bij, die de laatste gebeden over hen verrichtten. Hun kameraden, die met hen gevochten hadden, brachten hun een laatste eresaluut. Daarna speelden enige Schotse soldaten een treurmars op de doedelzak. Ik heb nog even met een Schot gesproken. Het was verschrikkelijk geweest bij Echt, zo vertelde hij en opeens zei hij, wijzend naar de auto waar de lijken uit gedragen werden: “ dat was mijn beste kameraad” “ That is the war” – Dat is de oorlog!

Met dank aan Jan Janssen uit Baarlo